Garść poezji z czasu milczenia

 

Cztery garście poezji z czasu milczenia

Błahe powody

porody wielości

doniosłych stwierdzeń

o duszy.

A ona nawet się nie poruszy,

nie czuje pustynnej suszy,

ani wilgoci tropików.

Jej zwykły las się śni,

a może i góry, jeziora

- ach nie, 

to są marzenia,

by tam jej schronienie 

do życia powołać.

Pierwsza Garść

Ginę

świata osnuta niemową

w popiołach z piór,

palonych w brzasku słońca.

=><=

Słodkie płótno świadomości

rozerwane jednym ruchem,

posypało się

jak liście z drzew jesienią.

I spomiędzy nic przestrzeni

rozkołysana wolnością wyjrzała,

by zaśpiewać historie 

nieobarczone

rzeczywistością

=><=

Spod myśli wyślizgnął się wąż

i gadów lśniące skorupy błysnęły,

ostrząc umysł na subtelności

kwiatów i roślin.

Chciałoby się, by już zakwitły

na gadzich grzbietach

fantazyjne sukulenty.

Druga Garść

 Podróże na murze - 

farbą malunki, i trunki

wypite, ukryte pod strzechą

dymiącą kadzidłem,

kolorem...

=><=

 W restauracji w operze

wisiało mięso w gablocie,

zgrabnie 

dyndając na hakach.

A wielkie szyby odbiły

niebo i przechodniów.

Za oknem jedli ludzie,

i dzwonili sztućcami,

mlaskając, łykając,

sięgając dokładki

Mięso wisiało

za szybą na hakach

kołysząc się w rytmie

twych kroków,

w muzyce milczenia

błyszczało czerwienią

i lśniło za życia

zebranym tłuszczem

 =><=

Gimnastyka rozkaźnika

Ja i świat

na arenie myśli

topią się w kształtnym mózgu

Formy jak ubranka

dla rozmaitych treści,

jak twoje oczy

patrzące na coś

osobliwego

No ubierz się

Trzecia Garść (Hinduska)

"A teraz twoja kolej"

we śnie powiedziała

więc kradnę te słowa,

by pisać o śmierci.

To kiedy? Jak sny

wyrwane są z czasu,

pływają po smutnej 

rzece sumienia.

Może to już się stało,

tam, już stoję

u jej brzegu,

i mylę mosty w wyobraźni,

albo byłam tam 

i każdy robak był człowiekiem,

bo miał karę,

za życie.

Jak uwierzę Śiwie

to zatańczę z nim

na zgliszczach świata,

już to robię przecież

w jednym momencie,

co zniszczył - tworzy.

A teraz twoj kolej,

przecież w tej przestrzeni 

poezja się rodzi

=><=

Gwar deszczu zajrzał przez słońca promienie,

zatopił się w ciszy poranka.

Na niebie dziwaczne kolory wykwitły

i duszność zapadła nad budzącym się

w pastelach miastem.

Niewiara w chodnikach wykuła znamiona,

(sprzed wieków kultur zmieszanie)

i nadal tak różne stopy bose

dreptają po spękanej ziemi,

a w tych melodiach szukam 

zapomnianej, dawnej nocy

tonu

niskiego, lecz nieziemskiego

=><=

Zważyłam słów cienie

było ich więcej

i były cięższe

niż same słowa

Zlepiały oczy, nozdrza

czerniały w uszach,

musiałam łowić je,

latające bez końca 

w przestrzeni.

Odbijały się od mów,

dialogów, myśli, obietnic,

Zebrane uciszyły świat 

na moment

zanikł w milczącym kosmosie,

dryfując wśród spokojnych 

galaktyk

gdzie mieszały się sitary

z ptasim śpiewem

Czwarta Garść (Pocztówki)

Pocztówka ze snu

Biegną skoczne,

z wdziękiem w nów

senne me obrazy

Nakładają się na światy

i wszywają 

w myśli zwady 

=><=

Pocztówka z jawy

Zapłakana

lub obmyta deszczem,

kołysze się nad ziemią

twarz.

Szuka w słońcach

nowych nazw

i dotykiem

brodzi w źdźbłach

(pożółkłej trawy)

 =><=

 

Pocztówka z Planety Eram

Krystaliczne formy światła

przenikają swoje cienie

nie ma świtów,

mrok w nich jeden - 

nutą myśli z innych planet.

Nie czuwają,

tylko w ciszy

kreślą dzieje wyobraźni

(dla artystów 

przeciążonych materią),

wciąż do przodu,

osądzane przez czujne 

oczy galaktyk

G. Chiriko

Filozofia indyjska. Rygweda.

      Jest wiele ksiąg wiedzy, które różnią się odpowiednio do kraju, ludności, środowiska. […] Zostały one ustanowione odpowiednio do czasu, okoliczności i mentalności ludzi. Jaki jest cel tych wszystkich ksiąg wiedzy? Mają one wykształcić nas, abyśmy zrozumieli naszą pozycję, pozycję czystej duszy.[1]

      Wedy to najstarszy zabytek literacki Hindusów. Zawierają syntezę ich mądrości i wiedzy o świecie, przekazaną w sposób wzniosły i sakralny. Sam język taki jest – sanskryt właśnie dzięki Wedom stał się świętym indyjskim językiem. Równocześnie piękne pieśni były łatwym sposobem na włączenie języka Ariów w kulturę i życie Hindusów.

      W swojej treści Wedy to przede wszystkim poetyckie opisy natury, nieba oraz związanych z nimi bóstw i konsekwencji wynikających z tego stanu rzeczy (czy też umysłu) na życie człowieka – zarówno przeciętnego, jak i kapłana.

Wielkie dziecięce ukochanie natury tryska niemal z każdego hymnu Rigwedy. Słoneczny zachwyt nad potęgą przyrody w nowej zdobytej ziemi idzie w parze z uwielbieniem i modłami do starych bogów aryjskich i stwarza nowe bóstwa i nowe ucieleśnienia. […] na wszelką zjawę natury, złą czy dobrą, spoglądali (Hindusi) tak jasnemi oczami, tak ciekawą duszą, że wszędzie czuli się otoczeni istotami podobnemi do siebie, tysiąckroć tylko potężniejszymi, wolnemi od trosk i niedoli ziemskich.[2]

      Z Rygwedy wyłania się świat podzielony na trzy królestwa: ziemi, powietrza i nieba. Każde z nich posiada swoje bóstwa, które są przejawami najwyższej kosmicznej mocy. O Bogu zasadniczo nie ma wzmianki, choć niektórzy badacze dopatrują się go w Djausie (Niebo) lub Pradżapatim. 

      Znacznie częściej wspominany jest Brahma, który jako stworzyciel świata stoi jest określany mianem demiurga w hinduizmie. W swojej pierwotnej zaś formie brahman to siła magiczna, substancja, mana (=nadprzyrodzona elektryczność), moc zaklęcia (mantry). Siłą magiczną była wtedy mowa, święte pieśni, które posiadając tę szczególną energię mogły dokonywać przeobrażeń. Później brahmanem został mianowany człowiek posiadający tę moc.

      „Pierwotnym celem indyjskiego ascetyzmu było zdobycie potęgi magicznej”, pisze Basham, opierając się na głoszących swą siłę indyjskich braminach. Prawdą jest jednak to, że ascetyzm w swojej najczystszej postaci miał tylko jeden cel – wyzwolenie z kręgu narodzin i wcieleń. Stąd w myśli indyjskiej duża doza mistycyzmu i doświadczenia wewnętrznego, często niezrozumiana i pomijana. Aranjaki i Upaniszady uwypuklają to inne spojrzenie na świat i etykę, będąc podstawą do powstania zarówno heterodoksyjnych systemów (buddyzm i dżinizm), jak i ortodoksyjnej sankhjanistycznej jogi.

     Poniżej filmik prezentujący pieśni Rygwedy w przekładzie F. Michalskiego, z pięknego wydania z 1912 roku, prawdziwa perła mej książkowej kolekcji.

   

      Pierwsze opisy metempsychozy pojawiają się w Brahmanach. Są w nich zaczątki teorii o wędrówce dusz (transmigracja, sansara) oraz karmie (karman, skutki czynów dokonanych w poprzednim żywocie, oddziałujących na żywot następny). Co za tym idzie powstały pierwsze koncepcje materii duchowej, tworzywa duszy. W końcu, aby istniała transmigracja, musiało istnieć „coś”, co owej wędrówki dokonuje, bo ciało fizyczne to na pewno nie jest. Używano także pojęcia atman (=dusza, jaźń), który oznaczał najgłębszą jaźń każdej istoty, wolną od wszelkich cech materialnych.

      „Tat twam Asi” – Ty (jako jednostka) jesteś tym (substancją uniwersalną) – to główne przesłanie Upaniszad. Ową substancją uniwersalną jest oczywiście brahman, będący podłożem wszystkich zjawisk. Celem nauki (a zarazem życia) jest nie tyle zdobycie wiedzy o istnieniu tej podstawy rzeczywistości, co uświadomienie sobie, że to sami jesteśmy jej częścią. Brahman przebywający w ludzkiej duszy, a nawet nią będący. To podstawowa doktryna indyjska, mówiąca o tym, że atman (ludzka jaźń) to brahman. Wiedza o tym wyzwala z niekończącego się koła żywotów.

     

 Upaniszady są zbiorem setek pism, z których wywodzą się dwie drogi rozwojowe myśli indyjskiej. Stare Upaniszady (ok. 800r. – 600r. p. Chr.) cechuje obecność obrzędów ofiarnych oraz opisy medytacji i ascezy, podczas gdy nowe są przepojone pobożnością i skłonnością do modlitwy. Przyczyniły się do powstania ortodoksyjnego systemu wedanty. Stare, których podstawowe nauki w kolejnej notce, to archaiczne wyjaśnienia zasad rządzących światem. Zastanawiano się nad losem człowieka po śmierci, stanem głębokiego snu oraz próbowano zidentyfikować nosiciela życia, czyli indyjskie arche.

      

---

[1] S. Parbhupada, Źródłem życia jest życie, 1991, s. 160.

[2] S. F. Michalski, Czterdzieści pieśni Rigwedy, Kraków 1912, s. XIX.

 Dodatkowo polecam opracowanie o stworzeniu świata według Rygwedy KLIK